Informazioni sull'opera
Su Conciliadori
Taratatà! Taratatà! Ehi si ghetat custu bandu. Avertit su Conciliadori. Cras, a ora de is sette
de merì, s'at a tenniri conciliatura.
Sa popolazioni est invitada a partecipari. Sa riunioni s'at a tenniri in sa domu comunali,
contrariamenti a su passau, fin'a candu no ant'essiri acabaus is traballus de su Monti
Granaticu.
S'at a chistionari de pasculu abusivu e de pratziri is abas de su riu de Santu Perdu. Po tantis
is personas interessadas e totu cuddus chi tenint terras in cussa cussorgia sunt pregaus de si
presentari cun is peritus e is tistimongius.
Intendiu as su bandu
Anto'?
Emu
emu. E mi tocat de mi presentari puru. Is barracellus m'anti tinturau duus pegus de
craba in sa bingia de Battista Curriga e candu ddus apu svinculaus
po...duus fundus de
sarmentu
Battista
m'at fatu pagai una suma senza de contu...e deu dd'apu citau in
conciliatura. No po su tanti
ma po no passai de fessu.
Naramì
Anto'
e chini fiat su peritu?
Si narat su pecau
no su pecadori
Bustia'.
Ehi
ehi
tenis arrexoni Anto'! Tiu Franciscu
in conciliatura
cras
t'at a fai giustitzia
as a
biri.
Bustia'
deu tengiu fiducia in tiu Franciscu
ca sciu chi ndi segat sempri su deretu
e si issu
mi narat chi ddi depu acinugiri
ddu fatzu su propriu e cun cunvintzioni
ca est omini de lei e
giustu.
Balla! Omini de lei comente issu ci ndi sunt pagus finas e in su palatziu de Giustitzia de
Casteddu! At a timiri chi si ddi trobeddit sa limba candu tratat de su codici. No c'est abogau
chi ddi fatzat sa barba ne in civili ne in penali. Ita lastima a no essiri potziu studiai
cuss'omini! Po culpa de cussu esaurimentu c'at tentu eus perdiu unu grandu abogau.
.
Castia
deu ddu stimu prus po s'onestadi che po sa cultura sua. No apu mai intendiu chescia
de sa genti contras a tiu Franciscu.
Scis ita narat sa genti
ma tiu Franciscu no dd'amitit
chi abogaus de is biddas de furriu
benint a ddi pediri consillu candu depint sboddiai causas de una certa cunsistentzia...
Ddu sciu
ddu sciu
e podia fairi nominis de abogaeddus
ma est mellus a no nai nudda po
caridadi de Deus
scedaus.
Beh
funt sonandu s'Avemaria... A cras
a cras... Si bideus in conciliatura. Bona noti.
Bona noti
bona noti.
***
Tiu Franciscu est giai setziu in su scannu
candu
su scieri sonat su pitiolu po avértiri sa
genti chi est in s'aula
ch'est po comentzari s'udientzia. Cust'aula est unu magasinu a
pamentu in terra cun cuatru bangus
tres cadiras
senza fentanas
iscuriosu e fridu. Ma
po tiu
Franciscu
est comenti e su palazzu de Giustitzia de Casteddu. Candu
calencuna borta
imponiat su silentziu
in s'aula
custumat a narri: "Silenzio
qui si amministra la Giustizia
è
un luogo sacro. Su logu aundi si aministrat su deretu
su giustu po totus."
Cust'omini
allirgu e gioviali cun totus
candu si setziat in su scannu po cumponniri is brigas
de sa genti de bidda
cambiat su caratiri suu in cumpostesa e seriedadi comenti si cumbenit a
un'omini de lei. Depeis sciri chi
tiu Franciscu
no bolit intendili musca bolandu candu
comentzat sa conciliatura
e si calincunu si permitit de fueddai a boxi arta nci ddu fait bogai
de s'aula. "Qui si amministra la legge! - custumat a nai - Ci bolit silenziu e rispetu."
In palas de tiu Franciscu c'est
apicada in su muru
una taula de linna de castangia e asuba
c'est scritu: LA LEGGE. Prus in altu unu crocifissu annieddigau de su fumu de is stiaricas
fait pentzai chi Gesù Cristu fessit de arratza niedda. A diis de oi
si fiat potziu cunfundiri cun
d'unu "Vo cumpraà". In pitzus de sa mesa unu registru
unu tinteri
una pinna de istori
bianca
unu tamponi carta-asciuga
una tassa a fundu in susu
cun d'una stiarica in pitzus.
Totu custu a manu dereta
A manu de manca
un'ateru registru chi tiu Franciscu aberit e in su
calis comentzat a scriri calencuna cosa. Denanti a issu un'ateru libru: su Vangelu.
Tiu Franciscu donat una castiada a totu s'aula e bistu su silentziu e sa cumpostesa de sa
genti
si ponit sa "toga"
toga po modu de nai
ca fiat una specie de mantu nieddu
arrosciu de
biviri
creu chi fessit de su biadu de su babu suu
abogau. Mantu beciu sì
ma puliu. Pois
a
boxi arta
narat: "La seduta è aperta". Vengano avanti i signori contendenti: Antonio Melis e
Battista Corriga.
Anto' naràmi inui ses nasciu e candu.
E no ddu scis chi seu nasciu in bidda e seu fedali tuu! - dd'arrispundit Antoni.
Anto' est sa LEI
e deu innoi RAPPRESENTO LA LEGGE! Ses cumportandudì che unu
pipiu. Questa è la prassi. Depis cumprendiri...
Basta
basta. Giura di dire la verità
eccetera
eccetera... Bene. Esponi i fatti.
Sa cosa est semplici. Is barracellus anti tinturau cosa de pegus mius in sa bingia de Battista
e issu m'at pretendiu
po su dannu
una suina chi sigundu mei est tropu...
Narami cantu at pretendiu.
Duus scudus in dinari e a torrari a serrari su 'ocargiu
Bene
ho capito. Beni tui Battista.
Corriga Battista nato a Biddascarescia il...
Bene: giura etc.etc. Nami
Battista
ita sinnu faint is crabas de Antoni?
Veranenti...no ddu sciu...
Comenti! Sei parte lesa... Ma is barracellus
no t'anti donau su verbali e sa stima de su
dannu?
Nossi. At fatu totu su capitanu: tinturau e peritziau su dannu.
Venga avanti
allora
il Capitano dei barracelli
Est foras de bidda
..- at nau una boxi de su publicu.
Tandu
tenei passientzia
custa causa est arrinviada a un'atera dì. Voglio sentire i testimoni:
ho bisogno di pezze giustificative che devono restare agli atti. Se ne parlerà... giobia chi
benit. Mi raccomando: naddi a su capitanu chi portit su verbali de sa peritzia
as cumprendiu.
Battista? E ogni cosa dettagliata!
Tiu Franciscu torrat a pigai su registro
isciundit sa pinna in su tinteri
e iscriit unas cantu
rigas cun sa bella calligrafia sua chi ancora
oi
si podit amirai in s'archiviu de su cumuni.
Pois
a boxi arta
at nau:
Bollu
de sa nanti mia
is ortulanus de su Riu de Santu Perdu e su peritu chi de acordiu tra
issus anti cumandau.
Contat is presentisi Unu
duus
tres
cuatru
cincu...ma is paperis innoi portant ses nominis
e
chini est chi mancat?
Giuannimaria Dessy at rinuntziau e m'at lassau una delega - ddi respundit su peritu
Antoni
Masala
ortulanu e carradori.
Vediamo questa delega. Sì
est totu a postu: timbru...
il segretario comunale...
ecc.
ecc. Si
può procedere. Naramì Antoni: qual è la portata del ruscello quest'anno?
Beh
quale sia la portata proprio non lo so
ma deu fatzu a usantza nosta
a ogu
eus a
narriri
Usi e costumi
in questi casi
hanno valore di legge - dd' arrispundit tiu Franciscu - bai a
innantis
Antoni.
Fosteti ch'est omini de lei giai ddu cumprendit. S'aba est pagu ocannu ca sa sicagna est
manna e ortus nd'anti postu medas prus de is aturus annus e a dividiri cussu pagu de aba no
est cosa de pagu contu
tocat de abari a de dì
e a de noti
po salvari su salvabili. S'aba est
dogna dì prus pagu e si no proit a lestru no c'est nudda de pratziri. Si podit salvari calencunu
fundu de tamata
e sa patata ch'est giai lompea
su fasolu est perdiu
frori no ndidd' abarrat
prus manc'unu...
Tenit arrexoni Antoni - ant nau totus is ortolanus - at essiri mellus a ddi bogari sa funi...a
lassari perditi..
Tiu Franciscu chi fiat osservandu is mapalis chi dd'aiat portau su peritu
ma a su matessi
tempus fiat iscultandu s'arrexonamentu
intervenit e narat:
Questi sono i fatti come avete sentito
e come ben conoscete. Pigai una decisioni tra
bosaterus e totu. Deu ia a consillai de ndi bogari sa patata chi est giai lompea e a marrari is
sulcus in modu chi no si potzat abari prus; e fairi su propriu po sa tamata e pois dividiri s'aba
a dognunu po su tanti de su fasolu coltivau. Mi parit chi custu siat s'unicu modu po salvai is
ortus. Potzu fai (in via del tutto eccezionale
visto la gravità) un'atera udientzia pusticras chi
seis totus de acordiu. Beni. A partiri de custu momentu teneis unu quartu de ora po detzidiri...
Bobori
est comentzandu a fairi scuriu
fai su prexeri alluemi sa stiarica ca depu cumpilari
su registru...
Signor conciliatore
a nome degli ortolani le comunico che -ha esordito il perito - si è
deciso di accettare la sua proposta di una nuova udienza da tenersi dopodomani anche per
poter meglio valutare la nuova situazione da mettere a verbale
Bene
Ci vediamo qui dopodomani alla stessa ora. La seduta è tolta
At nau tiu Franciscu
donandu una scutulada a su pitiolu chi faiat de campanellu
A is giovanus at a parriri irreali sa
cosa
ma custas cosas fiant normalis solu sessant'annus fait in is biddas de Sardigna.
| Titolo | SU CONCILIADORI |
| Sezione | |
| Autore | Gabriele Ortu |
| Nome | C20030017 |
| Anno | 2003 |
| Argomento | |
| Descrizione | |
| Lingua | |
| Editore | Premio Ozieri |
| Contributore | TecnoService |
| Tipo | |
| Formato | |
| Fonte | Premio Ozieri |
| Relazione | Concorso Premio Ozieri 2003 |
| Copertura | Italia, Sardegna, Logudoro |
| Diritti | Comune di Ozieri - Premio Ozieri |
| Analisi del Testo |